Rękojmia na odzież i obuwie – co warto wiedzieć o swoich prawach?

Przy zakupach odzieży i obuwia dokonanych od 1 stycznia 2023 r. reklamację u sprzedawcy składa się z powodu niezgodności towaru z umową, a nie na podstawie dawnej rękojmi. Sprzedawca odpowiada za taką niezgodność przez 2 lata, a na reklamację powinien odpowiedzieć w ciągu 14 dni.

Rękojmia na odzież i obuwie – jakie przepisy obowiązują?

W języku potocznym nadal często mówi się o rękojmi na ubrania lub buty. W przypadku zakupów dokonanych po 1 stycznia 2023 r. właściwym określeniem jest jednak niezgodność towaru z umową. Zasady wynikają z rozdziału 5a Ustawy o prawach konsumenta.

Towar jest niezgodny z umową między innymi wtedy, gdy nie ma właściwości, których można oczekiwać od rzeczy tego rodzaju, nie nadaje się do zwykłego celu albo nie odpowiada opisowi, próbce czy zapewnieniom sprzedawcy. Przykładem może być rozklejająca się podeszwa, pęknięty szew, odbarwienie materiału po prawidłowym praniu lub szybko psujący się zamek.

Dla zakupów sprzed 1 stycznia 2023 r. stosuje się wcześniejsze przepisy o rękojmi. Data wydania towaru ma znaczenie, zwłaszcza przy zakupach internetowych, gdy następuje ona zwykle w dniu doręczenia przesyłki.

Niezgodność towaru z umową a gwarancja

Obie ścieżki pozwalają zgłosić wadę, ale odpowiada za nie inny podmiot i obowiązują w nich różne zasady. Reklamację z tytułu niezgodności towaru z umową kierujesz do sprzedawcy. Gwarancja jest dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta, najczęściej producenta, a jej warunki wynikają z dokumentu gwarancyjnego.

Reklamacja u sprzedawcy jest zwykle bezpieczniejsza, ponieważ przedsiębiorca nie może dowolnie ograniczyć ustawowych praw konsumenta. Warunki gwarancji mogą natomiast przewidywać określony sposób naprawy, wyłączenia albo krótszy okres ochrony. Skorzystanie z gwarancji nie zamyka drogi do późniejszego dochodzenia praw od sprzedawcy.

Jakie wady odzieży i obuwia można reklamować?

Reklamacja może dotyczyć wady materiałowej, konstrukcyjnej lub błędu wykonania, jeśli problem nie wynika z niewłaściwego użytkowania. Przykłady wad, które mogą uzasadniać reklamację, to:

• Pęknięcia, rozdarcia i szybkie przecieranie materiału.
• Odbarwienia skóry lub tkaniny po użytkowaniu albo praniu zgodnym z instrukcją.
• Rozklejanie się butów, pękanie podeszwy lub szwów.
• Uszkodzenie zamka, rzepu, napy, obcasa albo trwale przyszytego elementu ozdobnego.
• Asymetria obuwia, różna wysokość obcasów lub krzywo wykonane elementy.

Sprzedawca nie odpowiada za naturalne zużycie, uszkodzenia mechaniczne spowodowane przez użytkownika ani skutki prania lub czyszczenia niezgodnego z instrukcją. Ocenia się jednak czas i sposób powstania problemu. Przetarcie po kilku latach może być zwykłym zużyciem, ale podobna wada po krótkim okresie użytkowania może wskazywać na niezgodność towaru z umową.

Czego można żądać od sprzedawcy?

W reklamacji trzeba wskazać, czego oczekujesz. Przy niezgodności towaru z umową konsument może żądać:

• Naprawy – nieodpłatnego usunięcia wady.
• Wymiany – wydania rzeczy wolnej od niezgodności, jeżeli jest to możliwe.
• Obniżenia ceny – proporcjonalnego do spadku wartości wadliwego towaru.
• Odstąpienia od umowy – zwrotu pieniędzy, gdy niezgodność jest istotna albo sprzedawca nie doprowadził towaru do zgodności z umową.

Sprzedawca może doprowadzić towar do zgodności przez naprawę lub wymianę, jeżeli wybrane żądanie jest niemożliwe albo wymagałoby nadmiernych kosztów. Obniżenie ceny lub odstąpienie od umowy może być zasadne między innymi wtedy, gdy wada nadal występuje po nieskutecznej naprawie, sprzedawca nie działa w rozsądnym czasie albo wada jest na tyle istotna, że nie trzeba rozpoczynać od naprawy lub wymiany.

Jak złożyć reklamację krok po kroku?

Reklamację możesz złożyć w sklepie, przez formularz internetowy albo wysłać pocztą. Najważniejsze jest jasne opisanie problemu i zachowanie dowodu zgłoszenia.

1. Przygotuj towar – wyczyść odzież lub obuwie zgodnie z instrukcją, ale nie używaj agresywnych środków. Czysty produkt ułatwia ocenę wady, choć przepisy nie wymagają idealnego stanu rzeczy.
2. Zbierz dowód zakupu – może to być paragon, faktura, potwierdzenie płatności kartą, przelew, wiadomość e-mail lub inny dowód wskazujący na zakup u danego sprzedawcy.
3. Opisz wadę – podaj datę zakupu, moment ujawnienia problemu, sposób użytkowania i dokładny charakter niezgodności.
4. Wskaż żądanie – napisz, czy domagasz się naprawy, wymiany, obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy. Przy obniżeniu ceny określ oczekiwaną kwotę.
5. Zachowaj potwierdzenie – poproś o kopię reklamacji z datą przyjęcia albo zachowaj potwierdzenie nadania przesyłki.
6. Poczekaj na odpowiedź – sprzedawca ma 14 dni kalendarzowych na ustosunkowanie się do reklamacji i powinien przekazać ci odpowiedź w tym terminie.

Jeżeli sprzedawca nie odpowie w ciągu 14 dni, uznaje się, że zaakceptował reklamację. Dotyczy to żądania zgłoszonego przez konsumenta. Termin należy liczyć tak, aby odpowiedź dotarła do konsumenta, a nie tylko została wysłana przez sklep.

Wskazówka: jeżeli wada ujawniła się w ciągu 2 lat od dostarczenia towaru, domniemywa się, że istniała już w chwili dostarczenia. Sprzedawca może próbować wykazać, że problem powstał później, na przykład wskutek niewłaściwego użytkowania. Samo stwierdzenie „uszkodzenie mechaniczne” nie wyjaśnia jeszcze, dlaczego reklamacja jest niezasadna.

Czy do reklamacji potrzebny jest paragon?

Nie. Brak paragonu nie pozwala sprzedawcy odmówić przyjęcia reklamacji. Musisz jednak w inny sposób uprawdopodobnić, że towar został kupiony właśnie u tego przedsiębiorcy. Przydatne mogą być:

• Potwierdzenie płatności kartą lub wyciąg z rachunku.
• Potwierdzenie przelewu bankowego.
• Faktura, e-mail lub historia zamówienia internetowego.
• Zeznania osoby, która była obecna przy zakupie.

Sprzedawca może poprosić o dowód zakupu, ale nie może uzależniać przyjęcia reklamacji wyłącznie od przedstawienia paragonu fiskalnego.

Co zrobić po odrzuceniu reklamacji?

Odrzucenie reklamacji nie kończy sprawy. Najpierw sprawdź uzasadnienie i odpowiedz na konkretne twierdzenia sprzedawcy. Możesz ponownie przedstawić swoje żądanie, wskazać prawidłowy sposób użytkowania produktu oraz zażądać wyjaśnienia, na jakiej podstawie sklep przypisuje wadę twojemu działaniu.

Jeżeli spór dotyczy jakości materiału lub wykonania, pomocna może być opinia rzeczoznawcy. Jej koszt nie jest automatycznie zwracany, ale w razie uznania reklamacji może podlegać rozliczeniu jako wydatek związany z dochodzeniem roszczenia. Przed zleceniem opinii warto ocenić, czy koszt ekspertyzy pozostaje proporcjonalny do wartości rzeczy.

W trudniejszej sprawie możesz zwrócić się do Rzecznika Konsumentów. Pomoc rzecznika jest bezpłatna i może obejmować analizę dokumentów, wsparcie przy przygotowaniu pisma lub wystąpienie do przedsiębiorcy. Jeśli polubowne rozwiązanie nie przyniesie rezultatu, pozostaje możliwość skorzystania z pomocy prawnika albo dochodzenia roszczeń przed sądem.

Reklamacja odzieży lub obuwia nie oznacza automatycznie prawa do zwrotu pieniędzy. Najpierw trzeba ustalić rodzaj i znaczenie wady oraz wybrać żądanie przewidziane przez przepisy. Przy zakupach od 1 stycznia 2023 r. podstawą zgłoszenia do sprzedawcy jest niezgodność towaru z umową, a brak paragonu ani sama odmowa sklepu nie odbierają konsumentowi prawa do dochodzenia roszczeń.

---

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu o znacznej wartości lub wątpliwości dotyczących konkretnej umowy warto skonsultować sprawę z Rzecznikiem Konsumentów albo prawnikiem.