Tak, produkty spożywcze można reklamować. Obecnie podstawą jest niezgodność towaru z umową, choć potocznie nadal mówi się o rękojmi. Odpowiedzialność sprzedawcy co do zasady trwa 2 lata od wydania towaru, ale przy żywności trzeba działać niezwłocznie – najlepiej od razu po zauważeniu wady i przed upływem terminu przydatności lub minimalnej trwałości.
Dlaczego przy żywności liczy się czas?
Produkt spożywczy może być niezgodny z umową, gdy na przykład jest zepsuty, ma nieprzyjemny zapach lub smak, jest przeterminowany, uszkodzony albo nie odpowiada opisowi na etykiecie. Podstawę prawną stanowią przepisy ustawy o prawach konsumenta dotyczące niezgodności towaru z umową.
Dwuletni okres odpowiedzialności sprzedawcy nie oznacza jednak, że bez problemu można przynieść do sklepu jogurt po wielu miesiącach. Im później zgłosisz wadę, tym trudniej wykazać, że istniała już w chwili zakupu, a nie powstała wskutek niewłaściwego przechowywania albo upływu czasu. Dlatego reklamację świeżej żywności najlepiej złożyć tego samego dnia lub możliwie szybko po zakupie.
| Rodzaj daty | Znaczenie | Wpływ na reklamację |
|---|---|---|
| „Należy spożyć do” | Dotyczy bezpieczeństwa produktów łatwo psujących się. Po tej dacie produkt może stwarzać zagrożenie dla zdrowia. | Wadę należy zgłosić jak najszybciej. Po terminie trudniej dowieść, że produkt był wadliwy już przy zakupie. |
| „Najlepiej spożyć przed” | To data minimalnej trwałości. Do tego czasu produkt powinien zachować deklarowaną jakość, na przykład smak, zapach i właściwą konsystencję. | Przekroczenie daty nie zawsze oznacza zagrożenie, ale może wskazywać na utratę jakości. Reklamacja nadal zależy od rodzaju i istotności wady. |
Jeżeli produkt był przechowywany zgodnie z zaleceniami, a mimo to przed terminem ma pleśń, kwaśny zapach lub inną wyraźną wadę, możesz żądać rozpatrzenia reklamacji. W przypadku zakupu żywności po terminie ważnym dowodem może być paragon pokazujący, że sprzedawca wydał taki towar już po upływie wskazanej daty.
Jak reklamować nieświeży produkt?
Postępowanie nie wymaga skomplikowanego pisma, ale dobrze zabezpieczyć dowody i jasno określić swoje żądanie. Przy zakupie wadliwej żywności działaj w następującej kolejności:
- Zabezpiecz dowód zakupu – zachowaj paragon, fakturę albo potwierdzenie płatności kartą. Paragon nie jest jedynym dopuszczalnym dowodem. Mogą pomóc także historia transakcji, wiadomość e-mail lub świadek zakupu.
- Udokumentuj wadę – zrób zdjęcie produktu, etykiety, daty oraz widocznych oznak zepsucia, jeśli jest to możliwe. Nie spożywaj produktu, który może być niebezpieczny.
- Skontaktuj się ze sklepem możliwie szybko – najlepiej wróć do sprzedawcy tego samego dnia. Zachowaj produkt i opakowanie, o ile ich przechowanie jest bezpieczne i możliwe.
- Złóż reklamację – możesz zrobić to ustnie, pisemnie, e-mailem albo na formularzu sklepu. Dla celów dowodowych bezpieczniejsza jest forma pisemna. Opisz wadę, podaj datę zakupu i określ, czego żądasz.
Przy żywności najczęściej żąda się zwrotu ceny, obniżenia ceny albo wymiany produktu. W przypadku istotnej niezgodności możliwe jest odstąpienie od umowy, czyli żądanie zwrotu pieniędzy za towar. Przy drobnej wadzie, która nie ma istotnego znaczenia, odstąpienie od umowy może nie być uzasadnione.
Sprzedawca powinien odpowiedzieć na reklamację w ciągu 14 dni od jej otrzymania. Jeżeli nie odpowie w tym terminie, uznaje się, że reklamacja została zaakceptowana zgodnie z żądaniem konsumenta.
Co zrobić, gdy sprzedawca odmawia?
Tabliczka lub formułka „po odejściu od kasy reklamacji nie uwzględniamy” nie pozbawia konsumenta praw. Sprzedawca nie może odmówić przyjęcia reklamacji tylko dlatego, że klient opuścił już kasę albo nie ma paragonu. Powinien przyjąć zgłoszenie i je rozpatrzyć.
Reklamację kierujesz do sprzedawcy, a nie do producenta. To sprzedawca odpowiada za zgodność towaru z umową. W piśmie można wskazać, że zgłoszenie składane jest na podstawie przepisów ustawy o prawach konsumenta dotyczących niezgodności towaru z umową, oraz opisać wadę i żądany sposób rozwiązania sprawy.
Brak paragonu nie oznacza braku prawa do reklamacji. Sprzedawca może poprosić o potwierdzenie zakupu, ale nie może uzależniać przyjęcia zgłoszenia wyłącznie od przedstawienia paragonu fiskalnego.
Jeżeli produkt mógł zagrażać zdrowiu, na przykład był wyraźnie zepsuty lub niewłaściwie przechowywany, można rozważyć zawiadomienie właściwego organu kontroli, w tym Sanepidu. Taka interwencja dotyczy bezpieczeństwa żywności i nie zastępuje reklamacji dotyczącej zwrotu pieniędzy.
Najważniejsze zasady
Rękojmia na produkty spożywcze funkcjonuje dziś jako odpowiedzialność sprzedawcy za niezgodność towaru z umową. Nie czekaj z reklamacją do końca terminu podanego na opakowaniu, zachowaj dowód zakupu i udokumentuj wadę. Sprzedawca ma 14 dni na odpowiedź, a jej brak oznacza uznanie reklamacji.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.
