Konsument może odstąpić od umowy w ciągu 14 dni, gdy zawarł ją na odległość, na przykład przez internet lub telefon, albo poza lokalem przedsiębiorstwa. Nie musi podawać przyczyny. W sklepie stacjonarnym ustawowe prawo do zwrotu bez przyczyny nie przysługuje, chyba że sprzedawca dobrowolnie przewidział taką możliwość.
Kiedy przysługuje prawo do odstąpienia od umowy?
Prawo do odstąpienia od umowy wynika z Ustawy o prawach konsumenta z 30 maja 2014 r. Dotyczy umów zawartych bez jednoczesnej obecności stron, przy użyciu środków porozumiewania się na odległość, takich jak sklep internetowy, telefon, poczta elektroniczna lub aplikacja zakupowa.
Obejmuje także umowy zawarte poza lokalem przedsiębiorstwa, na przykład podczas nieumówionej wizyty przedstawiciela w domu konsumenta, pokazu lub wycieczki handlowej. W takiej sytuacji konsument może zrezygnować z zakupu bez uzasadniania swojej decyzji.
Inaczej wygląda zakup w sklepie stacjonarnym. Sprzedawca nie ma ustawowego obowiązku przyjęcia pełnowartościowego towaru tylko dlatego, że klient zmienił zdanie. Zwrot może być możliwy na zasadach określonych dobrowolnie przez sklep.
Ile czasu jest na odstąpienie od umowy?
Termin zależy od sposobu zawarcia umowy oraz od tego, czy przedsiębiorca prawidłowo poinformował konsumenta o jego prawach:
| Sytuacja | Termin | Podstawa lub uwagi |
|---|---|---|
| Umowa zawarta na odległość albo poza lokalem przedsiębiorstwa | 14 dni | Standardowy termin na złożenie oświadczenia o odstąpieniu |
| Umowa zawarta podczas nieumówionej wizyty lub wycieczki | 30 dni | Wydłużony termin zapewniający większą ochronę konsumenta |
| Brak informacji o prawie do odstąpienia | Do 12 miesięcy | Termin wydłuża się z powodu niewykonania obowiązku informacyjnego przez przedsiębiorcę |
Przy sprzedaży towaru termin zwykle zaczyna się w dniu, w którym konsument albo wskazana przez niego osoba otrzyma towar. Gdy zamówienie obejmuje kilka rzeczy dostarczanych osobno, termin biegnie od otrzymania ostatniej rzeczy, partii lub części. Przy umowach dotyczących usług liczy się co do zasady dzień zawarcia umowy.
Jeżeli przedsiębiorca nie poinformował konsumenta o prawie do odstąpienia, termin nie kończy się po standardowych 14 lub 30 dniach. Wygasa dopiero po upływie 12 miesięcy od końca właściwego terminu. Jeżeli przedsiębiorca przekaże brakujące informacje w tym okresie, konsument ma jeszcze 14 albo 30 dni na odstąpienie, licząc od dnia otrzymania pouczenia.
Jak skutecznie odstąpić od umowy?
Do zachowania terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem. Nie trzeba czekać, aż przedsiębiorca je odbierze. Dla celów dowodowych należy zachować kopię wiadomości, potwierdzenie wysłania lub dowód nadania przesyłki.
- Złóż oświadczenie – możesz wysłać je pocztą, pocztą elektroniczną albo użyć formularza udostępnionego przez sprzedawcę. Ustawa nie wymaga konkretnego wzoru, ale z oświadczenia powinno jasno wynikać, że odstępujesz od umowy.
- Wskaż dane transakcji – podaj swoje dane, numer zamówienia lub umowy, datę zakupu oraz informację o towarze lub usłudze.
- Zwróć towar – odeślij go niezwłocznie, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia odstąpienia. Termin zostanie zachowany, jeżeli przed jego upływem nadasz przesyłkę.
- Zachowaj dowody – przechowuj potwierdzenie wysłania oświadczenia i przesyłki zwrotnej aż do otrzymania pieniędzy.
Sprzedawca powinien zwrócić cenę towaru oraz koszt najtańszej zwykłej dostawy oferowanej przy zakupie. Może jednak wstrzymać zwrot do chwili otrzymania rzeczy albo przedstawienia dowodu jej odesłania. Konsument ponosi bezpośredni koszt przesyłki zwrotnej, chyba że przedsiębiorca zgodził się go pokryć albo nie poinformował o tym obowiązku.
Towar można sprawdzić w zakresie potrzebnym do oceny jego charakteru, cech i działania. Jeżeli konsument korzystał z niego szerzej, sprzedawca może pomniejszyć zwracaną kwotę o spadek wartości rzeczy. Nie pozbawia to automatycznie prawa do odstąpienia, chyba że zastosowanie ma jeden z ustawowych wyjątków.
Kiedy prawo do odstąpienia nie przysługuje?
Art. 38 Ustawy o prawach konsumenta przewiduje wyjątki. Wynikają one między innymi z charakteru towaru, niemożności jego ponownej sprzedaży albo z tego, że usługa została już wykonana. Najczęstsze grupy wyłączeń obejmują:
- Produkty wykonane na indywidualne zamówienie – rzeczy nieprefabrykowane, wyprodukowane według specyfikacji konsumenta lub dostosowane do jego osobistych potrzeb.
- Rzeczy szybko psujące się – towary, które ulegają szybkiemu zepsuciu albo mają krótki termin przydatności do użycia.
- Produkty zapieczętowane ze względów higienicznych – jeżeli po dostarczeniu opakowanie zostało otwarte i z tego powodu nie można rzeczy ponownie sprzedać.
- Usługi wykonane w całości – gdy konsument wyraził uprzednią zgodę na rozpoczęcie świadczenia, został poinformowany o utracie prawa odstąpienia i przyjął to do wiadomości.
- Treści cyfrowe bez nośnika materialnego – gdy pobieranie lub udostępnianie rozpoczęło się za wyraźną zgodą konsumenta, po przekazaniu mu informacji o utracie prawa odstąpienia.
- Rozpakowane nagrania i programy – dotyczy zapieczętowanych nagrań dźwiękowych, wizualnych oraz programów komputerowych, jeżeli plomba została zdjęta.
- Rzeczy połączone z innymi przedmiotami – gdy po dostarczeniu zostają nierozłącznie połączone z innymi rzeczami.
- Usługi z oznaczonym terminem – między innymi zakwaterowanie, przewóz, wynajem samochodu, gastronomia, wydarzenia sportowe, kulturalne i rozrywkowe, jeżeli umowa wskazuje dzień lub okres świadczenia.
Wyłączenia obejmują także niektóre umowy dotyczące napraw i konserwacji wykonanych na wyraźne żądanie konsumenta, dostawy prasy z wyjątkiem prenumeraty, napojów alkoholowych o cenie zależnej od rynku oraz umowy zawarte w drodze aukcji publicznej. W przypadku pilnej naprawy prawo do odstąpienia nie obejmuje zakresu wyraźnie zamówionej usługi, ale może dotyczyć dodatkowych usług lub rzeczy dostarczonych bez takiego żądania.
Przed zakupem sprawdź, czy towar lub usługa nie należy do wyjątków z art. 38. Samo zawarcie umowy przez internet nie zawsze wystarcza do skorzystania ze zwrotu bez przyczyny. W razie sporu ze sprzedawcą pomoc może udzielić miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów.
Najważniejsze jest rozróżnienie rodzaju umowy, zachowanie terminu na wysłanie oświadczenia oraz sprawdzenie, czy nie zachodzi ustawowe wyłączenie. Przy zakupie internetowym lub umowie zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa standardowo są to 14 dni, a przy nieumówionej wizycie lub wycieczce – 30 dni.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W sprawie wymagającej oceny konkretnej umowy warto skonsultować się z rzecznikiem konsumentów lub prawnikiem.
