W przypadku umowy zawartej przez internet lub innej umowy zawartej na odległość konsument ma co do zasady 14 dni na odstąpienie od umowy bez podawania przyczyny. Do zachowania terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem – sprzedawca może otrzymać je później.
Termin: 14 dni kalendarzowych. Podstawa: Ustawa o prawach konsumenta, przede wszystkim art. 27–29. Inne zasady mogą wynikać z umowy, zwłaszcza gdy chodzi o relację między przedsiębiorcami albo umowne prawo odstąpienia przewidziane w kontrakcie.
Jak liczyć 14 dni na odstąpienie od umowy?
Początek biegu terminu zależy od rodzaju transakcji. Przy zakupach internetowych nie zawsze liczy się dzień zawarcia umowy. W przypadku sprzedaży rzeczy termin jest zwykle związany z jej otrzymaniem.
Najczęstsze warianty są następujące:
- Pojedynczy towar – termin rozpoczyna się w dniu, w którym konsument albo wskazana przez niego osoba, inna niż przewoźnik, otrzymała rzecz.
- Wiele towarów dostarczanych osobno – 14 dni liczy się od otrzymania ostatniego towaru, partii lub części zamówienia.
- Regularne dostawy przez określony czas – termin rozpoczyna się od otrzymania pierwszego towaru.
- Usługa lub inna umowa zawarta na odległość – co do zasady termin liczy się od dnia zawarcia umowy, z uwzględnieniem szczególnych zasad dotyczących rozpoczęcia świadczenia.
Przykładowo, jeżeli pojedynczy produkt został doręczony 10 września, czternastodniowy termin upływa z końcem 24 września. Gdy dwa produkty z jednego zamówienia dotarły osobno, termin dla całego zamówienia może rozpocząć się dopiero od doręczenia drugiego z nich.
Przy obliczaniu terminu znaczenie ma także sposób złożenia oświadczenia. Aby zachować prawo odstąpienia, należy wysłać jednoznaczną informację o decyzji przed upływem 14 dni. Nie trzeba korzystać z formularza udostępnionego przez sklep, jeżeli oświadczenie jasno wskazuje, że konsument odstępuje od umowy.
W praktyce bezpieczne obliczenie terminu obejmuje następujące kroki:
- Ustal, czy umowa została zawarta na odległość albo poza lokalem przedsiębiorstwa.
- Określ zdarzenie, od którego zaczyna się bieg terminu – na przykład doręczenie towaru albo zawarcie umowy.
- Sprawdź, czy zamówienie obejmowało jeden produkt, kilka produktów dostarczanych osobno albo regularne dostawy.
- Wyślij oświadczenie przed końcem czternastego dnia i zachowaj dowód nadania lub wysłania wiadomości.
Liczy się data wysłania oświadczenia, a nie dzień, w którym sprzedawca zapozna się z jego treścią. Z tego powodu nie warto odkładać wysyłki na ostatni dzień, szczególnie gdy oświadczenie jest składane pocztą.
Odstąpienie ustawowe a umowne – czym się różnią?
Ustawowe prawo odstąpienia konsumenta wynika z Ustawy o prawach konsumenta. Jest przyznane w określonych sytuacjach, przede wszystkim przy umowach zawartych na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa. Z kolei umowne prawo odstąpienia strony tworzą w treści kontraktu na podstawie art. 395 Kodeksu cywilnego.
| Cecha | Odstąpienie ustawowe | Odstąpienie umowne |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | Ustawa o prawach konsumenta, w szczególności art. 27–29 | Kodeks cywilny, przede wszystkim art. 395 i 396 |
| Termin | Zwykle 14 dni w przypadku konsumenta | Termin określony w umowie przez strony |
| Przyczyna | Konsument co do zasady nie musi jej podawać | Zależy od treści umowy, choć klauzula może przyznawać prawo bez wskazywania przyczyny |
| Swoboda stron | Zakres uprawnienia wynika z ustawy i podlega jej ograniczeniom | Strony mogą określić warunki, termin, zakres i ewentualne odstępne |
W umowie przewidującej umowne prawo odstąpienia musi być wskazany końcowy termin wykonania tego uprawnienia. Oświadczenie składa się drugiej stronie przed jego upływem. Jeżeli kontrakt przewiduje odstępne, skuteczność odstąpienia może zależeć od jednoczesnej zapłaty określonej sumy.
Odstąpienie jest jednostronnym oświadczeniem woli. Zasadniczo prowadzi do traktowania umowy tak, jakby nie została zawarta, czyli wywołuje skutek wsteczny. Nie należy jednak utożsamiać go z wypowiedzeniem. Wypowiedzenie zwykle kończy stosunek prawny na przyszłość, co ma szczególne znaczenie przy umowach o charakterze ciągłym.
Co jeśli sprzedawca nie poinformował o prawie odstąpienia?
Brak prawidłowego pouczenia nie powoduje utraty prawa przez konsumenta po 14 dniach. Jeżeli przedsiębiorca nie przekazał informacji o prawie odstąpienia, termin wydłuża się maksymalnie o 12 miesięcy.
Jeżeli w tym okresie przedsiębiorca przekaże konsumentowi wymagane pouczenie, dodatkowy termin wygasa po 30 dniach od dnia otrzymania tej informacji. Sankcja ta ma skłonić przedsiębiorcę do jasnego przekazania informacji o prawie odstąpienia oraz sposobie jego wykonania.
Co sprawdzić przed wysłaniem oświadczenia?
Najpierw ustal swój status. Konsument korzysta z ustawowej ochrony przy umowach objętych Ustawą o prawach konsumenta, natomiast w relacjach B2B decydujące znaczenie może mieć treść kontraktu. Warto sprawdzić regulamin, postanowienia dotyczące odstąpienia i ewentualne odstępne.
Przydatne jest także zachowanie potwierdzenia wysłania oświadczenia, kopii wiadomości oraz informacji o dacie doręczenia towaru. Przy umowach o dużej wartości albo skomplikowanych umowach między przedsiębiorcami ocena terminu i skutków odstąpienia może wymagać analizy całego kontraktu.
Dyrektywa UE 2023/2673 przewiduje zmiany dotyczące sposobu wykonywania prawa odstąpienia online, w tym łatwiejszą elektroniczną funkcję odstąpienia w sklepach internetowych. Nie zmienia ona samego standardowego czternastodniowego terminu, lecz wpływa na organizację procesu po stronie przedsiębiorców.
Najważniejsze jest rozróżnienie podstawy prawnej. Przy konsumenckiej umowie zawartej na odległość standardem jest 14 dni, liczone według rodzaju transakcji. Przy umownym prawie odstąpienia termin trzeba odczytać bezpośrednio z kontraktu, a w razie wątpliwości decydujące znaczenie może mieć pełna treść umowy i status jej stron.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W sprawach dotyczących umów o dużej wartości lub skomplikowanych relacji B2B warto skonsultować dokumenty z prawnikiem.
