Tak. Upływ gwarancji nie oznacza automatycznie utraty prawa do reklamacji. Gwarancja jest dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta, natomiast sprzedawca ponosi ustawową odpowiedzialność za niezgodność towaru z umową. Przy umowach konsumenckich zawartych od 1 stycznia 2023 r. co do zasady trwa ona przez 2 lata od dostarczenia towaru. Dlatego produkt może być już poza gwarancją, a jednocześnie nadal podlegać reklamacji u sprzedawcy.
Gwarancja a niezgodność towaru z umową
Gwarancję określa oświadczenie gwarancyjne. Może jej udzielić producent, importer, dystrybutor albo sprzedawca, a dokument powinien wskazywać zakres ochrony, czas jej trwania i sposób zgłoszenia problemu. Warunki ustala gwarant, dlatego mogą różnić się w zależności od produktu.
Niezgodność towaru z umową wynika natomiast z przepisów i jest podstawą reklamacji kierowanej do sprzedawcy. Gwarancja nie ogranicza tych uprawnień. Jeżeli gwarant odmówi naprawy albo okres gwarancji już minął, konsument może nadal sprawdzić, czy nie trwają ustawowe uprawnienia wobec sprzedawcy.
| Cecha | Gwarancja | Niezgodność z umową |
|---|---|---|
| Podstawa | Dobrowolne oświadczenie gwaranta, regulowane między innymi przez Kodeks cywilny. | Przepisy ustawy o prawach konsumenta. |
| Kto odpowiada? | Gwarant wskazany w oświadczeniu, na przykład producent lub sprzedawca. | Sprzedawca, który zawarł umowę z konsumentem. |
| Czas trwania | Wynika z warunków gwarancji. Jeśli nie określono terminu, Kodeks cywilny przewiduje co do zasady 2 lata od wydania rzeczy. | Co do zasady 2 lata od dostarczenia towaru przy umowach konsumenckich zawartych od 1 stycznia 2023 r. |
| Dobrowolność | Tak. Gwarant sam określa zakres swoich obowiązków, z zastrzeżeniem ustawowych wymogów. | Nie. Odpowiedzialność sprzedawcy wynika bezpośrednio z przepisów. |
Data 1 stycznia 2023 r. ma znaczenie dla podstawy prawnej. W przypadku umów zawartych od tego dnia stosuje się przede wszystkim przepisy o niezgodności towaru z umową. Przy wcześniejszych umowach mogą mieć zastosowanie wcześniejsze przepisy o rękojmi. O tym, jaki tryb wybrać, decyduje więc między innymi data zawarcia umowy i dostarczenia rzeczy.
Jak złożyć reklamację po upływie gwarancji?
Reklamację z tytułu niezgodności towaru z umową składa się do sprzedawcy, a nie do producenta, chyba że producent jest jednocześnie sprzedawcą. Zgłoszenie najlepiej przekazać w formie pozwalającej zachować dowód jego treści i daty doręczenia. W piśmie lub wiadomości warto opisać wadę, wskazać datę zakupu i dostarczenia towaru oraz określić swoje żądanie.
Konsument może domagać się jednego z podstawowych sposobów doprowadzenia towaru do zgodności albo, w określonych sytuacjach, obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy:
- Naprawa – usunięcie niezgodności bez obciążania konsumenta kosztami.
- Wymiana – dostarczenie towaru zgodnego z umową, jeśli jest to możliwe i nie powoduje nadmiernych kosztów.
- Obniżenie ceny – żądanie zwrotu części zapłaconej kwoty, gdy spełnione są ustawowe warunki.
- Odstąpienie od umowy – żądanie zwrotu ceny przy istotnej niezgodności lub w innych przypadkach wskazanych w ustawie.
Naprawa albo wymiana są zwykle pierwszymi uprawnieniami konsumenta. Obniżenie ceny lub odstąpienie od umowy może być możliwe między innymi wtedy, gdy sprzedawca odmówił naprawy lub wymiany, nie usunął niezgodności w rozsądnym czasie albo problem nadal występuje. Odstąpienie nie przysługuje, gdy niezgodność jest nieistotna.
Sprzedawca powinien odpowiedzieć na reklamację w ciągu 14 dni od jej otrzymania. Ten termin dotyczy odpowiedzi, a nie automatycznie wykonania naprawy. Jeżeli sprzedawca nie odpowie w terminie, przyjmuje się, że uznał reklamację konsumenta.
Na co uważać przy reklamacji?
Paragon nie jest jedynym dowodem zakupu. Możesz posłużyć się fakturą, potwierdzeniem płatności kartą lub przelewem, historią zamówienia, korespondencją ze sklepem albo innym wiarygodnym dokumentem. Brak papierowego paragonu sam w sobie nie przekreśla reklamacji.
Przed zgłoszeniem warto zrobić zdjęcia lub nagranie wady i zachować korespondencję ze sprzedawcą. Nie naprawiaj samodzielnie produktu przed udokumentowaniem problemu i umożliwieniem sprzedawcy jego oceny. Ingerencja w rzecz może utrudnić ustalenie przyczyny uszkodzenia, choć sama samodzielna naprawa nie oznacza automatycznie utraty wszystkich praw.
Co zrobić, gdy sprzedawca odmawia?
Poproś o uzasadnienie odmowy na papierze lub innym trwałym nośniku. Sprawdź, czy sprzedawca odniósł się do reklamacji z tytułu niezgodności towaru z umową, czy tylko wskazał na zakończenie gwarancji. Sam upływ gwarancji nie jest wystarczającym powodem do odrzucenia zgłoszenia, jeśli nadal może trwać ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy.
W razie sporu możesz skorzystać z bezpłatnej pomocy miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów. W niektórych sprawach pomocne jest także pozasądowe rozwiązywanie sporów przy Inspekcji Handlowej. Przy wadzie wymagającej wiedzy technicznej przydatna może być dokumentacja serwisowa albo opinia niezależnego specjalisty.
Najważniejsze jest zestawienie daty zawarcia umowy, dostarczenia towaru i ujawnienia wady. Koniec gwarancji może zamknąć jedną drogę reklamacji, ale nie musi kończyć ustawowej ochrony konsumenta.
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Ocena konkretnej sprawy zależy między innymi od treści umowy, rodzaju towaru, przyczyny wady oraz zgromadzonych dowodów.
