Nie. Gwarancja i rękojmia są niezależnymi podstawami reklamacji, ale nie można jednocześnie dochodzić roszczeń z obu tytułów w odniesieniu do tej samej wady. To konsument wybiera, z której ścieżki skorzysta. Jeżeli wybrana procedura okaże się nieskuteczna, może przejść na drugą, o ile nadal zachowało się odpowiednie uprawnienie.
Czym różni się rękojmia od gwarancji?
Rękojmia wynika z ustawy i wiąże sprzedawcę z mocy prawa. W obecnym stanie prawnym w relacjach konsument–przedsiębiorca podstawowym trybem reklamacji jest odpowiedzialność za brak zgodności towaru z umową, uregulowana w ustawie o prawach konsumenta. W języku potocznym nadal często mówi się jednak o rękojmi. Odpowiedzialność sprzedawcy obejmuje wady fizyczne i prawne towaru.
Gwarancja jest natomiast dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta. Może nim być producent, importer, dystrybutor albo sprzedawca. Zakres ochrony, czas jej trwania i sposób rozpatrywania reklamacji wynikają z oświadczenia gwarancyjnego lub karty gwarancyjnej. Jeżeli gwarancji nie udzielono, nie można domagać się jej realizacji, ale nie wpływa to na ustawową odpowiedzialność sprzedawcy.
| Cecha | Rękojmia | Gwarancja |
|---|---|---|
| Podstawa odpowiedzialności | Przepisy ustawy, przede wszystkim Kodeksu cywilnego i ustawy o prawach konsumenta | Dobrowolne oświadczenie gwaranta lub umowa |
| Podmiot odpowiedzialny | Sprzedawca | Gwarant wskazany w dokumencie gwarancyjnym |
| Zakres ochrony | Brak zgodności towaru z umową oraz wady fizyczne i prawne, zależnie od zastosowanego trybu | Zakres określony w warunkach gwarancji |
| Uprawnienia | Naprawa, wymiana, obniżenie ceny albo odstąpienie od umowy, gdy spełnione są ustawowe warunki | Takie działania, jakie przewiduje oświadczenie gwarancyjne, na przykład naprawa lub wymiana |
| Swoboda wyboru | Konsument wybiera żądanie w granicach przewidzianych przez przepisy | Zakres roszczeń wynika z warunków gwarancji |
Czy wybór gwarancji zamyka drogę do rękojmi?
Nie. Skorzystanie z gwarancji nie oznacza rezygnacji z uprawnień wobec sprzedawcy. Nie można jednak prowadzić obu postępowań równolegle w odniesieniu do tej samej wady. Najpierw trzeba zakończyć wybraną procedurę. Jeżeli gwarant odmówi naprawy lub wymiany, konsument może skierować roszczenie do sprzedawcy na podstawie przepisów o odpowiedzialności ustawowej, o ile termin na skorzystanie z tego uprawnienia jeszcze nie upłynął.
Przykładowo, gdy telefon przestaje się ładować, możesz zgłosić problem producentowi w ramach gwarancji albo sprzedawcy w ustawowym trybie reklamacyjnym. Nie możesz jednocześnie żądać od producenta naprawy gwarancyjnej i od sprzedawcy obniżenia ceny z powodu tej samej usterki.
Co dzieje się z terminem rękojmi podczas reklamacji gwarancyjnej?
Skorzystanie z gwarancji nie powoduje utraty czasu na dochodzenie roszczeń od sprzedawcy. Zgodnie z art. 579 § 3 Kodeksu cywilnego bieg terminu wykonania uprawnień z tytułu rękojmi ulega zawieszeniu od dnia zawiadomienia gwaranta o wadzie. Zawieszenie trwa przez czas rozpatrywania reklamacji gwarancyjnej.
Po zakończeniu procedury gwarancyjnej termin biegnie dalej. Do tego okresu nie wlicza się więc czasu, w którym gwarant analizował zgłoszenie, przeprowadzał diagnozę lub podejmował decyzję. Mechanizm ten chroni konsumenta przed sytuacją, w której wybór gwarancji pozbawiłby go możliwości późniejszego skorzystania z odpowiedzialności sprzedawcy.
Przykład: termin na skorzystanie z uprawnień wobec sprzedawcy miał upłynąć 31 grudnia. Reklamację gwarancyjną zgłoszono 16 grudnia, a gwarant zakończył jej rozpatrywanie 10 stycznia. Okres od zgłoszenia do zakończenia procedury nie pomniejsza terminu na reklamację wobec sprzedawcy. Po odmowie gwaranta konsument może więc nadal złożyć reklamację w drugim trybie, z uwzględnieniem zawieszonego okresu.
Kiedy wybrać rękojmię, a kiedy gwarancję?
Wybór zależy od rodzaju wady, treści gwarancji oraz tego, czego oczekujesz. Ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy bywa korzystniejsza, ponieważ przepisy określają dostępne roszczenia i nie pozwalają gwarantowi ograniczyć ich do samej naprawy. Gwarancja może jednak zapewnić szybszą obsługę, szczególnie gdy producent prowadzi własny serwis.
Rękojmia lub ustawowy tryb odpowiedzialności za brak zgodności towaru z umową może być lepszym wyborem, gdy:
- Chcesz wybrać formę rozwiązania problemu – możesz żądać naprawy lub wymiany, a w określonych przypadkach także obniżenia ceny albo odstąpienia od umowy.
- Wada jest poważna – przy istotnej niezgodności możesz dochodzić zwrotu pieniędzy, jeżeli spełnione są warunki ustawowe.
- Sprzedawca znajduje się bliżej – reklamację kierujesz do podmiotu, od którego kupiono towar, a niekoniecznie do producenta.
- Gwarancja nie obejmuje konkretnej usterki – jej zakres może być węższy niż ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy.
Gwarancja może być korzystniejsza, gdy:
- Producent zapewnia szybki serwis – na przykład naprawę door-to-door albo odbiór urządzenia przez kuriera.
- Warunki gwarancji przewidują dłuższy okres ochrony niż ustawowy termin odpowiedzialności sprzedawcy.
- Potrzebujesz przede wszystkim naprawy i akceptujesz rozwiązanie przewidziane w karcie gwarancyjnej.
- Ustawowy termin odpowiedzialności sprzedawcy już minął, ale gwarancja nadal obowiązuje.
W razie odmowy przyjęcia reklamacji lub sporu ze sprzedawcą możesz skorzystać z bezpłatnej pomocy rzecznika konsumentów. Warto zachować dowód zakupu i dokumenty potwierdzające zgłoszenie, choć paragon nie jest jedynym możliwym dowodem nabycia towaru.
Masz wybór między gwarancją a odpowiedzialnością sprzedawcy, lecz nie możesz łączyć roszczeń dotyczących tej samej wady. Próba skorzystania z gwarancji zawiesza bieg terminu rękojmi na czas rozpatrywania reklamacji, dlatego sama decyzja o wyborze gwarancji nie odbiera automatycznie dalszej ochrony ustawowej.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu o znaczną wartość lub nietypowego stanu faktycznego warto skonsultować sprawę z prawnikiem albo rzecznikiem konsumentów.
