Tak, rękojmię można przedłużyć. Strony mogą umownie wydłużyć ustawowy okres odpowiedzialności sprzedawcy, korzystając z zasady swobody umów oraz art. 558 Kodeksu cywilnego. Uzgodniony termin nie może jednak naruszać ustawy, natury danego stosunku prawnego ani zasad współżycia społecznego.

Na jakiej podstawie można przedłużyć rękojmię?

Rękojmia to ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy za wady rzeczy. Jej podstawowe zasady wynikają z Kodeksu cywilnego, ale nie wszystkie mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Zgodnie z art. 558 § 1 KC strony mogą odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć albo wyłączyć, z zastrzeżeniami dotyczącymi ochrony konsumenta.

Przedłużenie rękojmi jest więc dopuszczalnym rozszerzeniem odpowiedzialności sprzedawcy. Wynika również z art. 3531 KC, który wyraża zasadę swobody umów. Strony mogą ułożyć łączący je stosunek prawny według własnego uznania, jeżeli jego treść lub cel nie sprzeciwiają się ustawie, właściwości stosunku ani zasadom współżycia społecznego.

Kodeks cywilny przewiduje podstawowe terminy odpowiedzialności, ale nie ustanawia maksymalnego okresu, przez który rękojmia może obowiązywać. W praktyce oznacza to, że umowa może przewidywać termin dłuższy niż ustawowy.

Rękojmia a gwarancja – na czym polega różnica?

Wydłużenie rękojmi nie jest tym samym co udzielenie gwarancji. Obie instytucje mogą zapewniać kupującemu ochronę w razie wad, ale mają inne źródło i zakres.

Najważniejsze różnice przedstawiają się następująco:

  • Źródło ochrony – rękojmia wynika z ustawy, natomiast gwarancja powstaje wskutek dobrowolnego oświadczenia gwaranta.
  • Podmiot odpowiedzialny – z tytułu rękojmi odpowiada sprzedawca, a w ramach gwarancji odpowiada gwarant, którym może być sprzedawca, producent lub inny podmiot.
  • Zakres uprawnień – przy rękojmi określa go przede wszystkim Kodeks cywilny, a przy gwarancji decydują warunki wskazane w oświadczeniu gwarancyjnym.
  • Wydłużenie ochrony – rękojmię można przedłużyć w umowie, natomiast długość gwarancji zależy od treści udzielonego zobowiązania gwarancyjnego.

Przedłużenie rękojmi jest często stosowane w umowach między przedsiębiorcami, przy robotach budowlanych oraz w zamówieniach publicznych. Zamawiający może określić dłuższy okres odpowiedzialności wykonawcy, a wydłużony termin może być także elementem warunków umowy lub kryterium oceny ofert. Trzeba jednak jasno wskazać, czy postanowienie dotyczy rękojmi, gwarancji, czy obu tych podstaw odpowiedzialności.

Jakie są ograniczenia?

Swoboda umów nie oznacza pełnej dowolności. Umowne wydłużenie rękojmi powinno mieć jasną treść i pozostawać w granicach wyznaczonych przez art. 3531 oraz art. 558 KC. Niedopuszczalne byłoby postanowienie sprzeczne z ustawą, naturą zobowiązania albo zasadami współżycia społecznego.

W relacjach z konsumentem przepisy zapewniają silniejszą ochronę. Postanowienia ograniczające lub wyłączające rękojmię na niekorzyść konsumenta co do zasady nie mogą skutecznie pozbawić go ustawowych praw. Inaczej należy ocenić wydłużenie ochrony – jest ono korzystne dla kupującego i może zostać uzgodnione.

Najważniejszy wniosek: rękojmię można przedłużyć umową, także ponad podstawowy termin wynikający z Kodeksu cywilnego. Trzeba jednak precyzyjnie określić zakres i czas odpowiedzialności oraz nie naruszać przepisów chroniących konsumenta.

Artykuł nie stanowi porady prawnej. W sprawie konkretnej umowy, zwłaszcza dotyczącej zamówienia publicznego lub relacji z konsumentem, warto zasięgnąć opinii prawnika.