Przedawnienie reklamacji – jakie są terminy i zasady?

Przedawnienie reklamacji nie oznacza automatycznego końca odpowiedzialności sprzedawcy. Oznacza przede wszystkim, że dochodzenie roszczenia przed sądem może zostać zablokowane przez zarzut przedawnienia. W sprzedaży konsumenckiej trzeba odróżnić 2-letni okres odpowiedzialności za brak zgodności towaru z umową od podstawowego, 6-letniego terminu przedawnienia roszczeń majątkowych.

Czym jest przedawnienie reklamacji?

Roszczenie to uprawnienie do żądania od drugiej strony określonego działania, na przykład naprawy, wymiany towaru, obniżenia ceny albo zwrotu pieniędzy. Przedawnienie dotyczy możliwości przymusowego wyegzekwowania takiego żądania, w szczególności na drodze sądowej.

Po upływie terminu przedawnienia sprzedawca może uchylić się od spełnienia roszczenia, podnosząc zarzut przedawnienia. Nie oznacza to, że wada nigdy nie istniała ani że odpowiedzialność sprzedawcy automatycznie wygasła. W praktyce dochodzenie należności staje się jednak znacznie trudniejsze, a sąd może oddalić powództwo po skutecznym powołaniu się na przedawnienie.

Trzeba więc rozdzielić dwa terminy. Okres odpowiedzialności sprzedawcy wskazuje, jak długo odpowiada on za brak zgodności towaru z umową. Termin przedawnienia określa natomiast, jak długo można skutecznie dochodzić roszczenia, także przed sądem. Nie są to dwa określenia tego samego okresu.

Jakie terminy obowiązują przy sprzedaży konsumenckiej?

W obecnym modelu sprzedaży konsumenckiej sprzedawca odpowiada za brak zgodności towaru z umową, jeżeli niezgodność istniała w chwili dostarczenia albo ujawniła się w okresie odpowiedzialności. Co do zasady okres ten wynosi 2 lata od dostarczenia towaru.

Rękojmia jest pojęciem używanym przede wszystkim przy starszych stanach prawnych oraz w relacjach innych niż typowa sprzedaż konsumencka. Nie należy też utożsamiać jej z gwarancją, która wynika z odrębnego oświadczenia gwaranta. Przy ocenie konkretnej sprawy znaczenie ma data zawarcia umowy i status stron.

Podstawowy termin przedawnienia roszczeń majątkowych wynosi obecnie 6 lat. Nie oznacza to jednak, że konsument może czekać sześć lat ze zgłoszeniem wady. Jeżeli wada ujawni się pod koniec okresu odpowiedzialności albo po jego upływie, możliwość skorzystania z określonych uprawnień może zależeć od szczegółowych przepisów i okoliczności sprawy.

Po wykryciu niezgodności najlepiej nie zwlekać z reklamacją. Długie oczekiwanie zwiększa ryzyko utraty dowodów, trudności z ustaleniem przyczyny uszkodzenia, a także problemów z wyegzekwowaniem należności od sprzedawcy.

6 lat to nie jest termin na zgłoszenie wady sprzedawcy. To podstawowy termin przedawnienia roszczeń majątkowych. Okres odpowiedzialności za brak zgodności towaru z umową wynosi co do zasady 2 lata od dostarczenia towaru.

Jeżeli sprzedawca podstępnie zataił wadę, przepisy mogą przewidywać odmienną ocenę jego odpowiedzialności. Taki przypadek wymaga jednak udowodnienia podstępnego działania, dlatego nie należy zakładać automatycznego wydłużenia terminu tylko dlatego, że wada była trudna do wykrycia.

Co przerywa lub zawiesza bieg przedawnienia?

Przerwanie biegu przedawnienia powoduje, że po zakończeniu danej czynności termin zaczyna biec na nowo. Zawieszenie oznacza natomiast, że przez określony czas termin nie biegnie, a po ustaniu przyczyny jest kontynuowany. Skutek zależy od podstawy prawnej i rodzaju sprawy, dlatego samo wysłanie zwykłego e-maila nie zawsze chroni roszczenie.

Do czynności, które mogą mieć znaczenie dla biegu przedawnienia, należą:

• Wytoczenie powództwa – złożenie pozwu w sprawie dochodzonego roszczenia.
• Wniosek o wszczęcie postępowania przed sądem polubownym – jeżeli spełnia wymagania przewidziane w przepisach.
• Uznanie roszczenia przez sprzedawcę – na przykład jednoznaczne potwierdzenie obowiązku naprawy lub zwrotu pieniędzy.
• Wszczęcie mediacji albo innego postępowania ugodowego – w zakresie i na zasadach określonych przez przepisy.

Reklamacja sama w sobie nie zawsze przerywa bieg przedawnienia. Może jednak prowadzić do uznania roszczenia przez sprzedawcę albo wywołać skutek zawieszenia w szczególnym reżimie prawnym. Z tego powodu należy zachować reklamację, odpowiedź sprzedawcy, dowód doręczenia oraz dokumenty dotyczące naprawy lub wymiany.

Przedawnienie roszczeń w transporcie międzynarodowym – Konwencja CMR

Roszczenia związane z międzynarodowym zarobkowym przewozem drogowym towarów mogą podlegać Konwencji CMR z 19 maja 1956 r. Chodzi zasadniczo o przewóz, w którym miejsce przyjęcia towaru i miejsce dostawy znajdują się w dwóch różnych państwach. Ten reżim różni się od zasad dotyczących sprzedaży konsumenckiej.

W Konwencji CMR podstawowy termin przedawnienia wynosi 1 rok. W przypadku roszczeń wynikających z rażącego niedbalstwa lub winy umyślnej termin może wynosić 3 lata. Początek biegu zależy od rodzaju zdarzenia:

W sprawach objętych CMR pisemna reklamacja może zawiesić bieg przedawnienia do dnia, w którym przewoźnik odrzuci ją na piśmie i zwróci załączone dokumenty. Nie trzeba przy tym koniecznie użyć w piśmie słowa „reklamacja”. Znaczenie ma treść dokumentu i jasne wskazanie dochodzonego roszczenia.

Wniesienie reklamacji przewozowej nie powinno być mylone z reklamacją konsumencką. W transporcie międzynarodowym terminy są krótsze, a sposób ich liczenia zależy od zdarzenia, dlatego opóźnienie może szybko pozbawić stronę możliwości skutecznego dochodzenia należności.

Przy roszczeniu o większej wartości, sporze ze sprzedawcą lub przewoźnikiem albo wątpliwościach dotyczących początku terminu warto skonsultować dokumenty z prawnikiem. W sprawie konsumenckiej pomoc może zaoferować także powiatowy lub miejski rzecznik konsumentów.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Ocena przedawnienia zależy od rodzaju roszczenia, daty zawarcia umowy, statusu stron oraz przebiegu postępowania.