Rękojmia obejmuje wady fizyczne i prawne samochodu, jeżeli istniały w chwili wydania pojazdu kupującemu, nawet gdy ujawniły się dopiero później. Sprzedawca może odpowiadać za taką wadę także wtedy, gdy sam o niej nie wiedział.
Czym jest rękojmia za samochód?
Rękojmia to ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy za niezgodność samochodu z umową. Dotyczy zarówno sprzedaży między przedsiębiorcą a konsumentem, jak i transakcji między osobami prywatnymi, choć w umowie można ją w określonych granicach ograniczyć albo wyłączyć.
Wada ukryta to mankament, który istniał już w chwili zakupu, lecz nie był znany kupującemu i nie musiał być możliwy do wykrycia podczas zwykłych oględzin. Nie chodzi wyłącznie o usterkę całkowicie niewidoczną. Znaczenie ma także to, czy kupujący został o niej poinformowany oraz czy wpływa ona na wartość, użyteczność albo zgodność auta z ustaleniami stron.
Rękojmia różni się od gwarancji. Pierwsza wynika z przepisów i obciąża sprzedawcę, natomiast gwarancja jest dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta, na przykład producenta lub dealera. Obie podstawy odpowiedzialności mogą funkcjonować niezależnie.
Jakie wady samochodu obejmuje rękojmia?
Przepisy wyróżniają wadę fizyczną i wadę prawną. Ich charakter jest różny, ale oba rodzaje mogą uzasadniać roszczenia kupującego.
| Typ wady | Definicja | Przykłady w motoryzacji |
|---|---|---|
| Wada fizyczna | Samochód nie ma właściwości uzgodnionych w umowie, nie nadaje się do określonego celu, nie odpowiada zapewnieniom sprzedawcy albo został wydany w stanie niekompletnym. | Ukryte szkody powypadkowe, cofnięty przebieg, poważne wycieki, niesprawne zawieszenie, uszkodzona skrzynia biegów, brak uzgodnionego wyposażenia. |
| Wada prawna | Sprzedawca nie ma pełnego prawa do rozporządzania autem albo pojazd jest obciążony prawami osób trzecich. | Kradzież, zastaw, zajęcie komornicze, sprzedaż bez zgody współwłaściciela albo brak prawa własności po stronie sprzedawcy. |
Do wad fizycznych może należeć także niezgodność auta z konkretnym zapewnieniem z ogłoszenia lub rozmowy, jeżeli miało ono wpływ na decyzję o zakupie. Przykładem jest deklarowany bezwypadkowy stan pojazdu, gdy później ujawniają się wcześniejsze poważne naprawy blacharskie, albo zapewnienie o wymianie części, która w rzeczywistości nadal jest zużyta.
Sama awaria po zakupie nie przesądza jeszcze o istnieniu wady objętej rękojmią. Trzeba ustalić, czy przyczyna problemu tkwiła w samochodzie już w chwili jego wydania. Pomocna może być opinia mechanika, diagnosty lub rzeczoznawcy.
Kiedy rękojmia nie obejmuje usterki?
Odpowiedzialność sprzedawcy nie ma charakteru bezwarunkowego. Przy ocenie roszczenia znaczenie mają między innymi wiek, przebieg, cena i stan pojazdu opisany w umowie. Rękojmia najczęściej nie obejmuje sytuacji, w których:
- Wada została wyraźnie wskazana kupującemu przed zawarciem umowy, a mimo to kupujący zdecydował się na zakup.
- Problem wynika z normalnego zużycia eksploatacyjnego typowego dla wieku, przebiegu i sposobu użytkowania auta.
- Uszkodzenie powstało już po wydaniu pojazdu, na przykład wskutek niewłaściwej eksploatacji, kolizji albo zaniedbań nowego właściciela.
- Kupujący domaga się odpowiedzialności za element, którego stan zaakceptował w umowie, o ile sprzedawca nie zataił podstępnie istotnych informacji.
Widoczność usterki i wiedza o niej to nie zawsze to samo. Jeżeli kupujący mógł coś zauważyć, ale sprzedawca nie poinformował go o istotnej wadzie, ocena odpowiedzialności może wymagać analizy całej transakcji. Inaczej wygląda sytuacja, gdy wada została jednoznacznie opisana, na przykład jako uszkodzone sprzęgło wymagające wymiany.
W przypadku starego samochodu zużyte klocki, opony, tarcze, akumulator czy elementy zawieszenia mogą być zwykłym następstwem eksploatacji. Jeżeli jednak sprzedawca zapewniał o ich dobrym stanie, a badanie wykaże wcześniejsze, poważne uszkodzenie albo celowe zamaskowanie problemu, ocena może być odmienna.
Co zrobić po wykryciu wady?
Po ujawnieniu problemu nie należy od razu rozbierać samochodu ani wykonywać kosztownej naprawy bez zgromadzenia dowodów. Najbezpieczniej postępować w następującej kolejności:
- Zleć diagnozę – poproś niezależnego mechanika, diagnostę lub rzeczoznawcę o opis usterki, jej prawdopodobnej przyczyny i możliwości ustalenia, czy istniała już przed zakupem.
- Zbierz dokumenty – zachowaj umowę, ogłoszenie, korespondencję, zdjęcia, rachunki oraz wcześniejsze zapewnienia sprzedawcy dotyczące stanu pojazdu.
- Złóż pisemną reklamację – opisz wadę, wskaż, kiedy ją wykryto, i dołącz posiadaną dokumentację. Pismo warto wysłać tak, aby można było potwierdzić jego doręczenie.
- Wskaż żądanie – możesz domagać się usunięcia wady, obniżenia ceny, a przy istotnej wadzie także odstąpienia od umowy. Wymiana samochodu na wolny od wad w praktyce bywa trudna, ponieważ chodzi o rzecz używaną i indywidualnie oznaczoną.
Obniżenie ceny powinno odpowiadać różnicy między wartością samochodu bez wady a jego wartością w stanie ujawnionym po zakupie. Przy poważnym sporze technicznym sprzedawca może zakwestionować reklamację. Wtedy znaczenie mają opinia specjalisty i dowody potwierdzające stan auta w chwili sprzedaży.
Nie należy mylić odpowiedzialności z rękojmi z odpowiedzialnością karną. Sam fakt istnienia wady nie dowodzi oszustwa. Odpowiedzialność karna może wchodzić w grę dopiero wtedy, gdy zostanie wykazane celowe wprowadzenie kupującego w błąd i doprowadzenie go do niekorzystnego rozporządzenia pieniędzmi.
Najważniejsze jest ustalenie, czy przyczyna usterki istniała już przy zakupie, czy też powstała później albo wynika ze zwykłego zużycia. Rzetelna diagnoza i pisemne zgłoszenie pozwalają znacznie lepiej ocenić, czy roszczenie z tytułu rękojmi ma podstawy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku sporu ze sprzedawcą, złożonej wady technicznej lub odmowy uznania roszczeń warto skonsultować sprawę z prawnikiem.
