Tak. Naprawa gwarancyjna nie zamyka drogi do dochodzenia roszczeń od sprzedawcy z tytułu rękojmi, a przy umowach zawartych od 1 stycznia 2023 r. – z tytułu niezgodności towaru z umową. Gwarancja i ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy są niezależnymi podstawami reklamacji. Odmowa gwaranta, bezskuteczna naprawa albo upływ okresu gwarancji nie oznaczają automatycznie utraty praw wobec sprzedawcy.
Dlaczego gwarancja nie wyklucza rękojmi?
Gwarancja jest dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta, którym najczęściej jest producent, importer albo sprzedawca. Jej zakres i sposób rozpatrywania reklamacji wynikają z oświadczenia gwarancyjnego. Sprzedawca nie musi być gwarantem.
Rękojmia wynikała bezpośrednio z przepisów Kodeksu cywilnego i dotyczyła przede wszystkim umów zawartych przed 1 stycznia 2023 r. W przypadku konsumenckich umów dotyczących towarów zawartych od tej daty podstawowym reżimem jest niezgodność towaru z umową. W obu przypadkach chodzi jednak o ustawową odpowiedzialność sprzedawcy, a nie producenta.
Skorzystanie z gwarancji nie pozbawia konsumenta możliwości późniejszego zgłoszenia wady sprzedawcy. Reklamację składa się wtedy do sprzedawcy, wskazując jako podstawę rękojmię albo niezgodność towaru z umową – zależnie od daty zawarcia umowy.
Jak naprawa gwarancyjna wpływa na termin rękojmi?
Najważniejszy jest art. 579 § 3 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem bieg terminu do wykonania uprawnień z tytułu rękojmi zostaje zawieszony od dnia zawiadomienia gwaranta o wadzie. Termin zaczyna biec dalej po odmowie uznania roszczeń przez gwaranta albo po bezskutecznym upływie czasu przeznaczonego na wykonanie obowiązków gwarancyjnych.
W praktyce oznacza to, że okres rozpatrywania reklamacji gwarancyjnej nie pomniejsza czasu, który pozostał na skorzystanie z ustawowej ochrony. Nie jest to jednak automatyczne „wyzerowanie” terminu. Po zakończeniu postępowania gwarancyjnego biegnie dalej tylko ta część terminu, która pozostała przed zgłoszeniem gwarancji.
Gwarancja zatrzymuje licznik terminu rękojmi na czas rozpatrywania reklamacji, ale nie zastępuje ustawowej odpowiedzialności sprzedawcy.
Przykładowo Beata kupiła komputer 31 grudnia 2015 r. i zgłosiła awarię gwarantowi 16 grudnia 2017 r. Gwarant odmówił 10 stycznia 2018 r. Do końca podstawowego terminu rękojmi pozostawało jej 15 dni. Ten czas nie biegł w okresie rozpatrywania reklamacji gwarancyjnej, dlatego Beata mogła złożyć reklamację do sprzedawcy po otrzymaniu odmowy gwaranta.
Trzeba odróżnić ten mechanizm od zasad dotyczących samej gwarancji. Jeżeli gwarant wymienił rzecz albo przeprowadził istotną naprawę, termin gwarancji może rozpocząć się na nowo na zasadach określonych w art. 581 Kodeksu cywilnego. To dotyczy jednak relacji z gwarantem i nie zmienia faktu, że odpowiedzialność sprzedawcy stanowi odrębną podstawę.
Gwarancja a rękojmia i niezgodność towaru z umową
| Cecha | Gwarancja | Rękojmia / niezgodność z umową |
|---|---|---|
| Kto odpowiada? | Gwarant wskazany w dokumencie gwarancyjnym | Sprzedawca |
| Podstawa | Dobrowolne zobowiązanie umowne | Ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy |
| Termin | Wynika z gwarancji, a gdy go nie określono, co do zasady wynosi 2 lata od wydania rzeczy | Dla umów od 1 stycznia 2023 r. sprzedawca co do zasady odpowiada za brak zgodności ujawniony w ciągu 2 lat od dostarczenia towaru |
| Zakres uprawnień | Określa gwarant, najczęściej naprawa lub wymiana | W zależności od sytuacji naprawa, wymiana, obniżenie ceny albo odstąpienie od umowy |
Przy umowach zawartych przed 1 stycznia 2023 r. zastosowanie mogą mieć dawne przepisy o rękojmi. Przy nowszych umowach konsumenckich należy posługiwać się pojęciem niezgodności towaru z umową. Sprzedawca nie może odrzucić reklamacji wyłącznie dlatego, że gwarancja już wygasła.
Co zrobić po odmowie gwaranta?
Po otrzymaniu odmowy nie trzeba ograniczać się do dalszej korespondencji z producentem. Możesz przejść na ustawową podstawę odpowiedzialności i zgłosić reklamację sprzedawcy. Warto wykonać następujące czynności:
- Sprawdź terminy – ustal datę zawarcia umowy, wydania lub dostarczenia towaru oraz zgłoszenia gwarancyjnego. Uwzględnij okres zawieszenia wynikający z art. 579 § 3 Kodeksu cywilnego.
- Ustal właściwą podstawę prawną – dla starszej umowy wskaż rękojmię, a dla umowy konsumenckiej zawartej od 1 stycznia 2023 r. niezgodność towaru z umową.
- Skieruj reklamację do sprzedawcy – opisz wadę, wskaż datę jej ujawnienia i określ żądanie, na przykład naprawę albo wymianę.
- Zażądaj odpowiedzi na trwałym nośniku – sprzedawca powinien odpowiedzieć na reklamację konsumenta w ciągu 14 dni od jej otrzymania. Brak odpowiedzi w tym terminie oznacza co do zasady uznanie reklamacji.
Przed wysłaniem zgłoszenia przygotuj dokumenty, które pomogą wykazać zakup, wadę i przebieg wcześniejszej reklamacji:
- dowód zakupu, na przykład fakturę, potwierdzenie płatności albo potwierdzenie zamówienia
- kartę gwarancyjną i protokół naprawy lub odmowy
- zdjęcia albo nagrania pokazujące wadę
- korespondencję ze sprzedawcą i gwarantem
- opinie serwisu lub niezależnego specjalisty, jeżeli przyczyna usterki jest technicznie sporna
Jeżeli brak zgodności ujawnił się w ciągu 2 lat od dostarczenia towaru, w aktualnym reżimie konsumenckim co do zasady działa domniemanie, że istniał już w chwili dostarczenia. Sprzedawca może próbować je obalić, ale sama wcześniejsza odmowa gwaranta nie przesądza o wyniku reklamacji ustawowej.
Gdy sprzedawca nadal odmawia, poproś o szczegółowe uzasadnienie i rozważ pomoc miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów. Przy skomplikowanej wadzie technicznej albo sporze o znaczną kwotę przydatna może być opinia specjalisty lub konsultacja prawna.
Najważniejsze jest to, że naprawa gwarancyjna nie odbiera prawa do reklamacji u sprzedawcy. Trzeba tylko prawidłowo ustalić reżim prawny, policzyć termin z uwzględnieniem jego zawieszenia i skierować zgłoszenie do właściwego podmiotu.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W sprawie wymagającej oceny dokumentów i terminów warto skonsultować się z prawnikiem lub rzecznikiem konsumentów.
