Sklep nie może narzucić bonu zamiast zwrotu pieniędzy, gdy składasz reklamację z powodu wady towaru albo skutecznie odstępujesz od umowy zawartej przez internet. W tych sytuacjach środki powinny wrócić co do zasady tą samą metodą, którą zapłaciłeś. Inaczej wygląda zwrot pełnowartościowego produktu kupionego w sklepie stacjonarnym – tutaj przyjęcie towaru zależy od regulaminu i dobrej woli sprzedawcy, więc bon może być jednym z warunków takiego zwrotu.

Zwrot pieniędzy a bon podarunkowy – od czego zależy prawo konsumenta?

Najpierw trzeba ustalić, dlaczego oddajesz produkt. Reklamacja dotyczy wady, niezgodności towaru z umową albo błędu sprzedawcy, na przykład nieprawidłowego naliczenia ceny czy liczby sztuk. W takim przypadku przedsiębiorca nie może jednostronnie zamienić należnego zwrotu na kartę podarunkową.

Inne zasady dotyczą sytuacji, w której towar jest pełnowartościowy, ale po zakupie zmienisz zdanie. Sklep stacjonarny nie ma ustawowego obowiązku przyjęcia takiego produktu. Jeśli zgadza się na zwrot, może określić warunki w regulaminie, w tym zwrot środków w formie bonu.

Jakie zasady obowiązują w poszczególnych sytuacjach?

Poniższe zestawienie pokazuje, kiedy sprzedawca musi zwrócić pieniądze, a kiedy może uzależnić przyjęcie produktu od własnych zasad:

Sytuacja Obowiązek zwrotu gotówki Podstawa i uwagi
Zakup przez internet Tak Konsument może odstąpić od umowy w ciągu 14 dni bez podawania przyczyny. Zwrot powinien nastąpić przy użyciu tego samego sposobu płatności, chyba że konsument wyraźnie zgodzi się na inną, bezkosztową formę.
Reklamacja z powodu wady lub błędu sprzedawcy Tak, jeśli zwrot jest należnym rozwiązaniem sprawy Bon nie może zastąpić pieniędzy bez świadomej i dobrowolnej zgody konsumenta. Podstawą są przepisy o odpowiedzialności sprzedawcy za niezgodność towaru z umową oraz, w odpowiednim zakresie, rękojmia.
Zwrot pełnowartościowego towaru kupionego stacjonarnie Nie Prawo nie nakazuje sklepowi przyjąć takiego zwrotu. Jeśli sklep go dopuszcza, obowiązują warunki z regulaminu, na przykład bon zamiast wypłaty pieniędzy.

Przy odstąpieniu od umowy internetowej termin 14 dni liczy się co do zasady od objęcia towaru w posiadanie. Oświadczenie o odstąpieniu trzeba wysłać przed upływem tego terminu. Samo odesłanie produktu bez jasnego oświadczenia może utrudnić wykazanie, że skorzystałeś z prawa w terminie.

Co zrobić, gdy sklep odmawia zwrotu pieniędzy przy reklamacji?

Jeżeli przyczyną zwrotu jest wada, pomyłka przy kasie albo inne uchybienie sprzedawcy, nie traktuj sprawy jak zwykłego zwrotu pełnowartościowego towaru. Zachowaj dowód zakupu, formularz reklamacyjny, zdjęcia oraz korespondencję ze sklepem. Przydatne mogą być także potwierdzenia płatności i dokument, z którego wynika, że przyjęto reklamację.

Jeśli sprzedawca proponuje wyłącznie bon, możesz podjąć następujące działania:

  • Złóż pisemne wezwanie do zwrotu pieniędzy – wskaż przyczynę reklamacji, kwotę oraz oczekiwaną formę zwrotu.
  • Załącz dowody – dołącz paragon lub inny dowód zakupu, potwierdzenie płatności i dotychczasową korespondencję.
  • Poproś o pomoc miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów – rzecznik może pomóc ocenić sprawę i sformułować pismo.
  • Zgłoś podejrzaną praktykę do UOKiK – urząd może analizować naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, ale nie rozstrzyga indywidualnego sporu tak jak sąd.

Bon nie może być wymuszany przy reklamacji. Dotyczy to także sytuacji, w której sklep popełnił błąd przy naliczeniu ceny lub liczby produktów. W materiałach dotyczących takich praktyk UOKiK wskazywał, że nadpłacone pieniądze powinny zostać zwrócone konsumentowi. Informowano również o postępowaniu wyjaśniającym dotyczącym praktyk sieci Biedronka. Samo postępowanie wyjaśniające nie przesądza jednak o naruszeniu prawa przez przedsiębiorcę.

Czy można dobrowolnie przyjąć bon zamiast pieniędzy?

Tak. Konsument może zgodzić się na bon, nawet gdy co do zasady przysługuje mu zwrot w pierwotnej formie płatności. Zgoda powinna być dobrowolna i świadoma. Sprzedawca nie powinien przedstawiać vouchera jako jedynego rozwiązania, jeśli przepisy przyznają konsumentowi prawo do pieniędzy.

Przed akceptacją sprawdź wartość bonu, termin jego ważności, możliwość wykorzystania go częściami oraz zasady użycia przy kolejnych zakupach. Jeżeli świadomie przyjmiesz bon jako rozliczenie reklamacji lub odstąpienia od umowy, późniejsze żądanie wypłaty pieniędzy może być trudniejsze, ponieważ strony uzgodniły inną formę spełnienia świadczenia.

Najprostsza zasada jest więc taka: reklamacja albo terminowe odstąpienie od zakupu online oznacza prawo do zwrotu środków, natomiast zwrot pełnowartościowego towaru w sklepie stacjonarnym zależy od regulaminu sklepu. Bon może zastąpić pieniądze tylko wtedy, gdy wynika to z dobrowolnej zgody konsumenta albo z zasad zwrotu, na które konsument godzi się przy dobrowolnym przyjęciu pełnowartościowego towaru.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.