Co to jest depozyt zabezpieczający i jak działa?
Depozyt zabezpieczający to część kapitału zablokowana na rachunku przy otwieraniu pozycji lewarowanej. Nie jest prowizją ani opłatą za transakcję, lecz zabezpieczeniem dla brokera i izby rozliczeniowej na wypadek straty. Po zamknięciu pozycji środki są odblokowywane, choć wynik transakcji może zmienić ich wartość.
Jak działa depozyt zabezpieczający?
Depozyt zabezpieczający, określany też jako margin, pozwala otworzyć pozycję o wartości większej niż kapitał znajdujący się na rachunku. Broker rezerwuje określoną kwotę, ale nie pobiera jej jako kosztu. Inwestor nadal ponosi ekonomiczne ryzyko związane z całą wartością pozycji, a nie tylko z wysokością zablokowanego depozytu.
Przykładowo, jeśli kontrakt ma wartość 40 000 zł, a wymagany depozyt wynosi 10%, na rachunku trzeba zabezpieczyć 4000 zł. Te 4000 zł nie oznacza jednak, że maksymalna strata ogranicza się do tej kwoty. Wynik jest obliczany na podstawie zmian wartości całego kontraktu.
Wysokość depozytu zależy między innymi od rodzaju instrumentu i jego zmienności. W przypadku kontraktów terminowych wymogi ustala KDPW jako izba rozliczeniowa, a broker może stosować własne zasady wynikające z regulaminu rachunku. Przy gwałtownym wzroście zmienności wymagany poziom zabezpieczenia może się zmienić.
Depozyt początkowy a depozyt utrzymania
Te dwa pojęcia opisują różne etapy utrzymywania pozycji:
- Depozyt początkowy – minimalna kwota wymagana do otwarcia pozycji.
- Depozyt utrzymania – minimalny poziom środków, który powinien pozostać na rachunku, aby otwarta pozycja mogła być dalej utrzymywana.
Depozyt utrzymania jest często niższy od początkowego. Jeżeli bieżący wynik pozycji obniży wartość rachunku poniżej tego poziomu, broker może wysłać Margin Call, czyli wezwanie do uzupełnienia środków. Konkretne progi, terminy i sposób zamykania pozycji zależą od brokera oraz rodzaju instrumentu.
Depozyt trzeba odróżnić od kosztów transakcyjnych. Prowizja, spread lub finansowanie pozycji są naliczanymi kosztami, natomiast margin jest rezerwą kapitału. Nie oznacza to jednak, że cała kwota wróci w niezmienionej wysokości, ponieważ bieżące zyski i straty są rozliczane na rachunku.
Dźwignia finansowa – jak wpływa na wynik?
Dźwignia finansowa wynika z tego, że niewielki depozyt pozwala kontrolować pozycję o większej wartości nominalnej. Im większa pozycja w stosunku do kapitału własnego, tym silniej nawet mała zmiana ceny wpływa na saldo rachunku.
Poniższy przykład zakłada kapitał własny w wysokości 10 000 zł i zmianę ceny instrumentu o 10%. Pominięto prowizje, spread i inne koszty, aby pokazać sam wpływ dźwigni:
| Kapitał własny | Dźwignia | Wartość pozycji | Zmiana ceny | Zysk lub strata |
|---|---|---|---|---|
| 10 000 zł | 1:2 | 20 000 zł | +10% / –10% | +2000 zł / –2000 zł |
| 10 000 zł | 1:5 | 50 000 zł | +10% / –10% | +5000 zł / –5000 zł |
| 10 000 zł | 1:10 | 100 000 zł | +10% / –10% | +10 000 zł / –10 000 zł |
Przy dźwigni 1:5 ruch ceny o 10% przekłada się w uproszczeniu na zmianę kapitału o 50%. Taki sam mechanizm działa w obie strony. Dźwignia nie poprawia trafności decyzji inwestora, lecz zwiększa ekspozycję, a więc również tempo narastania straty.
W kontraktach terminowych wynik może być dodatkowo rozliczany na bieżąco w ramach tak zwanego równania do rynku. Wzrost wartości pozycji długiej zwiększa saldo jej posiadacza, a odpowiadająca mu strata obciąża stronę krótką. Przy spadku ceny działa to odwrotnie.
Co dzieje się, gdy depozyt spada?
Spadek wartości rachunku wskutek niekorzystnej zmiany ceny może doprowadzić do uruchomienia procedury zabezpieczającej:
- Wynik otwartej pozycji obniża wartość środków dostępnych na rachunku.
- Poziom środków spada poniżej wymaganego depozytu utrzymania.
- Broker wysyła Margin Call i wzywa do uzupełnienia brakującej kwoty.
- Jeżeli środki nie zostaną uzupełnione, broker może zamknąć część lub całość pozycji, czyli zastosować stop-out.
Stop-out ma ograniczyć dalsze narastanie ryzyka, ale nie gwarantuje zamknięcia pozycji dokładnie przy określonym poziomie straty. Przy gwałtownych ruchach rynku, luce cenowej albo niskiej płynności wynik może być mniej korzystny. Wymóg dopłaty środków powinien być traktowany poważnie, ponieważ utrzymywanie zbyt dużej pozycji może szybko wyczerpać kapitał.
Dźwignia finansowa może zwielokrotnić wynik, ale nie zmniejsza ryzyka instrumentu. Przed otwarciem pozycji trzeba znać jej pełną wartość, wysokość depozytu utrzymania oraz zasady Margin Call i stop-out obowiązujące u danego brokera.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
