Co to jest fixing na giełdzie i jak działa?
Fixing na giełdzie to aukcyjny mechanizm ustalania jednej ceny instrumentu finansowego na podstawie zleceń kupna i sprzedaży zgromadzonych w arkuszu. W odróżnieniu od notowań ciągłych transakcje nie są zawierane na bieżąco, lecz w określonych momentach sesji. Rozwiązanie to stosuje się przede wszystkim przy instrumentach o mniejszej płynności, gdy ciągłe kojarzenie zleceń byłoby utrudnione.
Jak działa fixing na GPW?
W fazie poprzedzającej fixing inwestorzy składają zlecenia kupna i sprzedaży. System giełdowy gromadzi je w arkuszu, a następnie wyznacza kurs równowagi. Jest to cena, przy której można zrealizować możliwie największy wolumen, czyli liczbę instrumentów objętych transakcjami.
Fixing przypomina aukcję, ale nie polega na tym, że jedna osoba proponuje cenę, a druga ją akceptuje. System analizuje cały zbiór zleceń i szuka ceny najlepiej równoważącej popyt oraz podaż. Po ogłoszeniu kursu transakcje objęte fixingiem są zawierane po tej samej cenie.
Przy ustalaniu kursu równowagi bierze się pod uwagę następujące zasady:
- Maksymalizacja wolumenu – wybierana jest cena, przy której może dojść do obrotu największą liczbą instrumentów.
- Minimalizacja nierównowagi – jeśli kilka cen pozwala osiągnąć podobny wolumen, preferowana jest ta, przy której różnica między możliwą sprzedażą a zakupem jest najmniejsza.
- Ograniczenie wahań kursu – przy dalszym wyborze znaczenie ma odległość od kursu odniesienia lub poprzedniego kursu.
Jeżeli nie można wyznaczyć ceny, po której doszłoby do transakcji, ustalany jest kurs nietransakcyjny. Nie dochodzi wtedy do obrotu, a wyznaczona wartość może stać się punktem odniesienia dla kolejnego fixingu.
Fixing a notowania ciągłe – czym się różnią?
Na GPW funkcjonują dwa podstawowe sposoby organizacji obrotu. W notowaniach ciągłych zlecenia są kojarzone na bieżąco, gdy tylko w arkuszu znajdzie się przeciwstawna oferta. System kursu jednolitego koncentruje zlecenia i realizuje je w wyznaczonych momentach, po ustaleniu wspólnego kursu.
| Cecha | Notowania ciągłe | System kursu jednolitego |
|---|---|---|
| Częstotliwość ustalania ceny | Cena może zmieniać się wielokrotnie w trakcie sesji | Cena jest ustalana w określonych momentach |
| Mechanizm transakcyjny | Zlecenia są kojarzone na bieżąco | Zlecenia są gromadzone, a następnie rozliczane po kursie równowagi |
| Typowa płynność instrumentów | Najczęściej większa płynność | Najczęściej mniejsza płynność |
| Rola fixingu | Występuje między innymi przy otwarciu i zamknięciu sesji | Stanowi podstawę ustalania kursu w trakcie sesji |
Nie należy więc utożsamiać fixingu wyłącznie z akcjami notowanymi w systemie kursu jednolitego. Aukcyjny sposób ustalania ceny może pojawić się także na początku i na końcu sesji instrumentów notowanych ciągle. Różnica polega na tym, że w systemie jednolitym fixing jest głównym mechanizmem zawierania transakcji, a w notowaniach ciągłych pełni funkcję otwierającą lub zamykającą.
Jak wygląda sesja z dwoma fixingami?
W systemie kursu jednolitego z dwoma fixingami zlecenia są zbierane przed każdym wyznaczeniem kursu. Harmonogram przedstawia się następująco:
- Przed otwarciem, 8:30–11:00 – inwestorzy składają, modyfikują lub anulują zlecenia, lecz transakcje nie są jeszcze zawierane.
- Pierwszy fixing, o 11:00 – system ustala kurs równowagi na podstawie zleceń znajdujących się w arkuszu.
- Dogrywka, 11:00–11:30 – zlecenia mogą być realizowane po ustalonym kursie jednolitym.
- Przed otwarciem, 11:30–15:00 – rozpoczyna się kolejne gromadzenie zleceń do następnej aukcji.
- Drugi fixing, o 15:00 – system ponownie wyznacza kurs dla danego instrumentu.
- Dogrywka, 15:00–15:30 – możliwe jest zawieranie transakcji po drugim kursie jednolitym.
Po zakończeniu drugiej dogrywki zlecenia mogą być przyjmowane w fazie poprzedzającej kolejną sesję. Podane godziny dotyczą harmonogramu wskazanego w materiałach źródłowych, dlatego przy składaniu zleceń należy sprawdzić aktualne zasady i organizację sesji publikowane przez GPW lub dom maklerski.
Czy fixing występuje także w bankowości?
Tak. Słowo „fixing” ma również inne znaczenie na rynku finansowym. W bankowości odnosi się do procedury ustalania stawek referencyjnych, takich jak WIBOR lub WIBID, a także do wyznaczania niektórych kursów walutowych. W tym procesie nie dochodzi do giełdowej aukcji zleceń kupna i sprzedaży papierów wartościowych.
Fixing giełdowy dotyczy więc ustalania ceny instrumentu na podstawie arkusza zleceń, natomiast fixing bankowy służy wyznaczeniu określonej stawki lub kursu referencyjnego. Wspólna jest nazwa i idea ustalenia wartości według zdefiniowanej procedury, ale mechanizm oraz zastosowanie są różne.
Co fixing oznacza dla inwestora?
W czasie poprzedzającym fixing nie ma bieżącej realizacji zleceń. Inwestor obserwuje więc przede wszystkim teoretyczny kurs równowagi i wolumen możliwy do zawarcia, a nie zawarte transakcje. Trzeba liczyć się z tym, że ostateczny kurs może zmienić się do momentu zakończenia aukcji.
Fixing porządkuje obrót instrumentami o mniejszej płynności, ale oznacza oczekiwanie na konkretny moment realizacji zleceń. Dla inwestora ważne jest rozróżnienie między przewidywanym kursem a faktycznym kursem fixingu oraz sprawdzenie, czy po aukcji następuje dogrywka.
